Categorieën
Schrijven

Wat heb je nodig om schrijver te worden?

Wat heb je allemaal nodig als je schrijver wilt worden? Welke speciale karaktereigenschappen moet je daarvoor hebben? En hoe leer je het schrijversvak? Valt creatief schrijven eigenlijk wel te leren? Of word je als schrijver geboren? In hoeverre kun je schrijftalent ontwikkelen? Er lijken geen eenduidige antwoorden op deze vragen te bestaan.  Maar er zijn wel wat heldere ideeën over wat er bij het schrijven van verhalen en romans komt kijken.

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Worden schrijvers geboren of gemaakt?

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus ongeacht of je werkt met ganzenveer en papier of dat je achter je laptop schrijft.

Linda Anderson noemt in haar inleiding van Creative Writing: a Workbook with Readings verschillende opvattingen over de vraag wat iemand tot auteur maakt.

Zo noemt ze de gedachte van de schrijver als genie. Soms is dat iemand die slechts hoeft te wachten totdat een engel op zijn schouder tikt.

In andere gevallen is dat een kluizenaar met kraalogen die al schrijvend het leven haarscherp weet te brengen.

Of het is een vrijgevochten figuur met een extreem spannend leven die niettemin kans ziet om tijdens kantooruren zijn schrijfwerk te verrichten.

Verder is er de schrijver die dankzij zijn ongelukkige leven bijzondere levensinzichten heeft ontwikkeld die hem tot schrijven aanzetten.

Zelf heeft Linda Anderson een andere opvatting: om te schrijver te worden, hoef je volgens haar geen genie of een ongelukkig of excentriek figuur te zijn. Zij ziet schrijven eenvoudigweg als een ambacht dat je kunt leren.

Kan iedereen verkoopbare verhalen leren schrijven?

Dwight W. Swain stelt in zijn Techniques of the Selling Writer dat iedereen verhalen kan leren schrijven.
Bovendien meent hij dat vrijwel iedereen weleens een keer een verhaal aan een blad kan verkopen of een roman kan publiceren. En dat dit de meeste mensen nog wel vaker lukt als ze zichzelf de nodige tijd gunnen en het schrijven blijven doorgaan.

Tegelijkertijd wijst hij erop dat alleen een beperkt aantal topschrijvers goed van zijn pen kan leven. Het is in zijn ogen voor lang niet iedereen weggelegd om zijn brood met schrijven te verdienen. Naast zelfdiscipline en kennis van schrijftechnieken is er volgens hem ook zoiets nodig als aangeboren talent. Al kun je dat talent leren ontwikkelen. Door te schrijven, veel te schrijven.

Niet iedereen heeft het qua talent en doorzettingsvermogen in zich een briljant schrijver te worden, maar dat neemt niet weg dat iedereen veel plezier aan het creatief schrijven kan beleven.

Welke eigenschappen zijn het meest waardevol voor een auteur?

Volgens Swain heeft een schrijver vooral baat bij eigenschappen zoals spontaniteit en vrijheidsdrang. Hij dient de kans te willen grijpen tot het gaan op avontuurlijke ontdekkingsreis naar nog niet of nauwelijks verkende gebieden van zijn geest. Dergelijke eigenschappen ziet hij als minstens zo belangrijk als zelfdiscipline.

Welke eigenschappen zijn slecht voor het schrijverschap?

Obstakels om een succesvol schrijver te worden, zijn volgens Swain: geremde gevoelens (wat iets heel anders is dan geremd gedrag!), zelfcensuur en terughoudendheid.

Over welke kennis moet een schrijver beschikken?

Als je als auteur succesvol wilt zijn, moet je op zijn minst een idee hebben van de manier waarop je verhalen of romans schrijft. Dat betekent dat je in elk geval het volgende moet weten:

  • Hoe bouw je een plot op?
  • Hoe bedenk je, herkenbare levensechte personages?
  • Hoe houd je de aandacht van de lezer vast?
  • Wat maakt een tekst aantrekkelijk om te lezen?
  • Wat maakt jou als auteur uniek?
  • Hoe word je een gepubliceerd auteur?

Over bovenstaande vragen zijn bibliotheken volgeschreven. Het ligt in de bedoeling dat er de komende tijd op deze artikelen over deze aspecten van het schrijverschap worden gepubliceerd.

Is schrijven een solitaire activiteit voor een sociaal wezen?

Om creatief te schrijven, heb je een plek nodig waar je ongestoord kunt werken. Dat staat vast. Als auteur moet je goed tegen het alleen zijn kunnen.

Maar tegelijkertijd moet je midden in een sociale omgeving staan. Een dergelijke omgeving werkt beslist inspirerend op je schrijfwerk. Bedenk dat mensen de voornaamste inspiratiebronnen vormen voor romans en verhalen. Bovendien drijft creatieve fictie hoofdzakelijk op de gedachten en activiteiten van al dan niet deels op echte mensen geïnspireerde dan wel geheel verzonnen personages.

Bovendien, aangezien de mens van nature een sociaal wezen is, zijn geregelde contacten met je familie, vrienden en anderen eenvoudigweg noodzakelijk voor je welbevinden op langere termijn. Dat geldt ook als je graag in je eigen gezelschap verkeert.

Iets anders is of het verstandig is om met je naaste omgeving over je schrijfwerk te praten. Meestal is het dat niet. Vaak werkt zoiets zelfs averechts omdat het vertellen over je schrijfideeën om diverse redenen mogelijk een ongunstig effect heeft op je schrijfproductie.

Schrijven is dus weliswaar een solitaire activiteit, maar het vereist wel dat je een sociaal leven leidt.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven.

Tot dit dossier behoren onder meer artikelen over schrijfboeken waar je als aankomend schrijver daadwerkelijk iets aan hebt of over het overwinnen van een writer’s block of over het schrijven van romantische verhalen en romans.

In dit dossier vind je bijvoorbeeld ook  artikelen zoals: Creatief schrijven en het belang van emoties.

Bronnen en verder lezen

Categorieën
Schrijven

Wat zijn de gemeenschappelijke kenmerken van romantische lectuur?

Op het eerste gezicht lijken alle romantische verhalen en romans sterk op elkaar. Immers, altijd staat de vraag centraal of de geliefden hun problemen overwinnen en elkaar uiteindelijk krijgen of niet. Als het gaat om genreliteratuur, weet de lezeres (de meeste lezers van romantische lectuur zijn vrouwen!) diep in haar hart dat het verhaal  goed afloopt. Toch beleeft zij het verhaal als boeiend. Dat wil zeggen, als het verhaal (of boek) vakkundig is geschreven.

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus ongeacht of je werkt met ganzenveer en papier of dat je achter je laptop schrijft.

Overzicht gemeenschappelijke aspecten

Bij het schrijven van romantische lectuur spelen is speciale aandacht voor onder meer de volgende factoren nodig.

Romantische, boeiende intrige

Bij romantische verhalen gaat het in wezen altijd om de vraag of de man en de vrouw, of de man en de man, of de vrouw en de vrouw wel of niet de problemen die hun gezamenlijk geluk in de weg staan, kunnen oplossen.

De grote vraag daarbij is hoe je al schrijver een boeiende intrige bedenkt die niet onmiddellijk aan veel andere romantische verhalen doet denken.

De problemen die het geluk van de hoofdpersoon in de weg staan, hebben vaak te maken met  misverstanden en geheimen en met jaloezie van de omgeving van de heldin. Pas op voor ingewikkelde en ongeloofwaardige intriges. Daarmee ben je misschien dan wel origineel, maar je verhaal schiet dan wel zijn doel voorbij.

Lezers krijgen het gevoel dat ze met een echt nieuw verhaal te maken hebben als de schrijver op een persoonlijke manier de intrige uitwerkt en naar een passend slot toe werkt.

Zorg ervoor dat je als schrijver veel aandacht schenkt aan de emoties van de heldin in reactie op de tegenslagen die zij te verduren krijgt. Het zijn vooral de gevoelens van het hoofdpersonage met wie de lezeres intens meeleeft, die het verhaal of de roman voor haar boeiend maken.

Geen romantiek zonder een sympathiek en sterk hoofdpersonage met een kwetsbare kant

Het is noodzakelijk dat de beoogde  lezeres zich gemakkelijk met de hoofdpersoon van het verhaal kan identificeren. Zij  stelt zich voor in de schoenen van de heldin te lopen en net zo’n boeiend leven als dit personage te leiden. Op deze manier kan de lezeres in gedachte even ontsnappen aan haar niet altijd even boeiende leven van alledag.

Uiteraard behoort de heldin ook een kwetsbare kant te hebben. Die geeft  haar een extra menselijke dimensie. Bovendien biedt een kwetsbare kant van een personage de schrijver de mogelijkheid die verhaaltechnisch gezien uit te buiten.

Noodzaak van een sympathiek hoofdpersonage

Om te beginnen moeten de waarden en normen van het belangrijkste personage goed overeenkomen met die van de lezeres. Met andere woorden, de hoofdpersoon dient sympathiek over te komen. Dan leeft de lezeres graag met het wel en wee van de doorgaans vrouwelijke hoofdpersoon mee.

De emoties van de hoofdpersoon worden de emoties van de lezeres. Om dat te bereiken is het wel nodig dat het gedrag van het personage geloofwaardig is.

Natuurlijk kun je ook een onsympathieke figuur een romantische relatie laten beleven, maar volgens de ‘wetten’ van de genreliteratuur, mag dat verhaal dan geen gelukkig einde hebben. Immers, lezers van genreliteratuur hopen doorgaans dat het goede wordt beloond en het kwade gestraft. Met andere woorden: het hoofdpersonage dient het het geluk in de liefde waard te zijn.

Noodzaak van een sterke heldin

De heldin moet niet alleen sympathiek zijn, maar ook sterk. Natuurlijk behoort  zij naast  sterke en positieve kanten, ook wat negatieve karaktereigenschappen te hebben. Dat maakt haar als personage geloofwaardiger. Niemand is immers perfect? Maar de belangrijkste indruk bij de lezeres moet zijn dat de heldin een sterke vrouw is.

In elk geval mag dit hoofdpersonage niet zwak zijn, want lezers van deze genreliteratuur willen zich graag met het hoofdpersonage kunnen identificeren en zich indenken dat ze net zo slim, sympathiek, krachtig, moedig en volhardend zijn als het hoofdpersonage dat de ene na de andere tegenslag moet overwinnen.

Met andere woorden: de hoofdpersoon in een romantisch verhaal mag wel een kwetsbare kant, maar nooit een zwakke persoonlijkheid hebben. Wel mag de heldin in romantische verhalen en romans fouten maken (en uiteraard daarvan leren!)

Levensecht personage met een reëel en herkenbaar probleem dat de romantiek in de weg staat

Levensechte heldin

De hoofdpersonages, maar ook de andere personages in een liefdesverhaal moeten zoveel mogelijk levensecht lijken. Ze mogen niet op stereotype stripfiguren lijken. Het is de bedoeling dat de lezers hen beschouwen als mensen van vlees en bloed die, net als alle andere mensen, kampen met tegenstrijdige verlangens.

Duidelijk romantisch doel

Bovendien moet het hoofdpersonage en een duidelijk romantisch doel hebben, namelijk de liefde van haar geliefde te winnen of terug te winnen. Om dat doel te bereiken moet de heldin eerst schijnbaar onoverkomelijke obstakels overwinnen. Het punt met de hindernissen waarvoor zij wordt geplaatst, is dat de lezeres deze als echte, zware obstakels moet beleven. Anders leeft ze niet met de heldin mee, en legt ze het verhaal of het boek al snel aan de kant.

Voor de lezeres herkenbare problematiek

Houd er bij het schrijven romantische verhalen en romans rekening mee dat de lezeres een herkenbare problematiek wenst en niet een ‘ver-van-mijn-bed-show’. Laat daarom je de hoofdpersoon te maken hebben met ondermijnende activiteiten van jaloerse of anderszins negatieve figuren in haar buurt. Dat verschijnsel kent waarschijnlijk zo ongeveer elke lezeres maar al te goed.

Je maakt je verhaal extra boeiend als je je heldin niet alleen problemen laat oplossen die worden veroorzaakt door haar omgeving, maar ook problemen die voortkomen uit haar schijnbaar tegenstrijdige doelen. Zo kan je heldin misschien in een ver land met een heerlijk klimaat een prachtbaan krijgen, waarin zij geweldig veel zin heeft. Maar wat doet ze als ze beseft zij een leven daar nooit zal kunnen combineren met het blijven geven van mantelzorg aan haar lieve zieke broertje? Om personages tot leven te wekken, laat je als schrijver hun daden voortkomen uit hun doel.

Je bedenkt voor je personages dus eerst een doel, voordat je ze kunt laten handelen. Dat doel is bijvoorbeeld het vinden van de ware liefde of het uit de weg ruimen van de obstakels die het levensgeluk met de geliefde in de weg staan.

Herkenbaarheid van de omgeving waarin het romantische verhaal zich afspeelt

Verder is het van belang dat de lezeres zich gemakkelijk kan inleven in de aard van de omgeving van dat personage. Kent  je lezeres de situatie, waaronder de plaats en omstandigheden van het verhaal niet uit eigen ervaring? Dan zul je als schrijver veel moeite moeten doen om die situatie herkenbaar te maken voor de beoogde doelgroep.

Het is niet voor niets dat veel romantische verhalen zich zelden afspelen op een boortoren of in een kerncentrale, maar meestal in een voor de meeste lezers min of meer bekende omgevingen zoals een hotel, een schip, opleidingsinstituut, kantoor of een vereniging.

Het voordeel van een voor de meeste mensen onbekende omgeving is dat dit het verhaal een extra dimensie geeft, omdat mensen doorgaans graag iets leren van wat ze lezen.

Het nadeel van het kiezen van een ongebruikelijke plek waar het verhaal zich afspeelt, is dat lezers van genreliteratuur vooral lezen ter ontspanning en vermaak. Het is goed mogelijk dat zij slechts weinig moeite willen doen om zich een beeld van een onbekende omgeving te vormen. Overigens, sommige romantische verhalen spelen zich wel af in een exotisch oord, maar die is voor het verloop van het verhaal dan doorgaans niet of nauwelijks relevant.

Spanning en emoties

Romantische verhalen draaien om spanning en emoties. Besteed daaraan dus veel aandacht. Laat de lezeres in spanning zitten of het sympathieke hoofdpersonage wel of niet in zijn of haar doel gaat slagen om voortaan met  haar enige echte liefde door het leven te gaan. Voor de lezeres staat steeds de vraag centraal: ‘Krijgen ze elkaar of krijgen ze elkaar niet?’

De lezeres leest graag romantische verhalen om de emoties van het hoofdpersonage te kunnen meebeleven. Zij wil zich als het ware aan de ondernemende, moedige en volhardende houding van het hoofdpersonage optrekken en op deze manier meer kleur aan haar eigen leven te geven.

Bijzondere aandacht vraagt hier  het moment waarop er voor de geliefden geen weg terug meer is. De heldin en haar geliefde zijn dan in een situatie terechtgekomen dat ze niet meer terug kunnen zonder ongeloofwaardig te raken. De heldin staat dan voor de keus om de relatie rigoureus te verbreken of om door te gaan op de ingeslagen weg, hoe hoog de prijs ook zal zijn

Een positief slot

Een lezeres van een romantisch verhaal wil altijd een positief einde. Dat hoeft tegenwoordig niet altijd per se een ‘en zij leefden nog lang en gelukkig’ te zijn, maar wel een positief einde.

Daarbij is het tegenwoordig volkomen acceptabel als het de lezeres duidelijk is dat het stel dat elkaar nu gevonden heeft, in de toekomst nog veel problemen moet overwinnen.

Bedenk dat een einde voor een lezeres nooit bevredigend zal zijn als niet de hoofdpersoon zelf, maar iemand anders zorgt voor de goede afloop. Het moet beslist de hoofdpersoon zelf zijn die zijn of haar eigen problemen oplost.

Houd de rol van het toeval bij het slot van het verhaal zo klein mogelijk. En als je toch je toevlucht daartoe moet nemen, zorg er dan voor dat de mogelijkheid van dit toeval al zo vroeg mogelijk in het verhaal aan de orde is gesteld. Het liefst doe je dat al op de eerste pagina van het verhaal, uiteraard op een zodanig onopvallende manier dat de lezeres er verder niet bij stilstaat. De verrassende wending aan het slot mag nooit uit de lucht komen vallen, maar een solide basis hebben in het begin van het verhaal.

Na het lezen van het slot van het romantische verhaal of boek moet de lezeres het positieve gevoel hebben dat zij de tijd die zij met het doorbrengen van dit verhaal of boek heeft doorgebracht, goed heeft besteed.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven”. Van dit dossier maken onder meer deel uit een artikel over de verschillen binnen de romantische verhalen en romans,  schrijfboeken waar je als aankomend schrijver daadwerkelijk iets aan hebt of over het overwinnen van een writer’s block of over wat je nodig hebt om schrijver te worden.

Bronnen

  • Romance novel; Wikipedia; https://en.wikipedia.org/wiki/Romance_novel; voor het laatst geraadpleegd op 1 juli 2014.
Categorieën
Schrijven

Wat zijn de verschillen binnen de romantische literatuur?

Bij romantische literatuur (met inbegrip van de lectuur die primair ter ontspanning is bedoeld, is niet alleen sprake van een aantal overeenkomsten, maar ook van verschillen. Die verschillen hebben niet alleen te maken met de vormgeving van de verhalen en romans, maar vooral ook met de inhoud ervan.

Overzicht van de verschillen in romantische verhalen en romans

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus ongeacht of je werkt met ganzenveer en papier of dat je achter je laptop schrijft.

De verschillen binnen de romantische verhalen en romans zijn globaal als volgt onder te verdelen:

Liefde en romantische subgenres in de literatuur

Romantische verhalen en romans zijn onderling sterk verschillend. Dit heeft niet alleen te maken met de mate waarin de lichamelijke aspecten van de liefde worden gesuggereerd dan wel beeldend beschreven, maar ook met de uiteenlopende subgenres.

Denk wat dit laatste betreft bijvoorbeeld aan romantische verhalen met een historisch, medisch, suspense of fantasy-karakter.

Van schriftromans tot pocket of boek met harde kaft

Sommige van deze werken verschijnen als  schriftromannetjes (denk aan de Favoriet-serie doktersromannetjes die bij de tijdschriften in de kiosk liggen). Andere romantische lectuur verschijnt als pocketboekje met ongeveer de omvang van een novelle.

Iedereen kent wel de boekjes die door uitgeverij Harlequin worden uitgegeven en die je in de supermarkt bij de bladen vindt. Dit soort boekjes wordt als serie uitgegeven. Series zijn bijvoorbeeld: ‘Intrige’, ‘Romantic Suspense’ of ‘Super romance’.

Verder zijn er ook nog romantische boeken die worden uitgegeven met een harde kaft. Streekromans waarin de romantiek hoogtij viert, zijn vaak ingebonden met een harde kaft.

Romantische literatuur gericht op vrouwen of mannen

De meeste romantische verhalen en romans worden door gelezen door meisjes en vrouwen (van alle leeftijden). Het hoofdpersonage in romantische genreliteratuur is vrijwel altijd een jonge vrouw. Deze wordt  in de literatuur over dit genre vaak met ‘heldin’ aangeduid. In dit artikel  wordt met ‘heldin’ ook de ‘held’ aangeduid voor die gevallen waarin het hoofdpersonage een man is, bijvoorbeeld in romantische verhalen die speciaal voor mannen zijn bedoeld.

Wereldliteratuur of genreliteratuur

Enkele romantische romans worden gerekend tot de wereldliteratuur. De bekendste daarvan is Jane Eyre van de Engelse schrijfster Charlotte Brontë. Dit boek dateert uit 1847 en heeft in meer dan anderhalve eeuw nog niets van zijn frisheid verloren. Ook Pride and Prejudice, uitgegeven in 1813, van de eveneens Engelse schrijfster Jane Austen. Een echte klassieker is Romeo and Juliet van William Shakespeare uit de jaren negentig van de zestiende eeuw.

De meeste romantische verhalen en romans behoren echter tot de pretentieloze genreliteratuur die primair bedoeld is voor amusement en ontspanning. Niettemin vergt het schrijven van dergelijke, populaire lectuur een grote mate van vakmanschap. Naast de aspecten waarop je bij creatief schrijven in het algemeen let, zijn er ook enkele factoren die typisch bij romantische verhalen en romans een rol spelen.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven. Van dit dossier maken onder meer deel uit een artikel over de gemeenschappelijke kenmerken van romantische literatuur schrijfboeken waar je als aankomend schrijver daadwerkelijk iets aan hebt of over het overwinnen van een writer’s block of over wat je nodig hebt om schrijver te worden.

Bronnen

  • Romance novel; Wikipedia; https://en.wikipedia.org/wiki/Romance_novel; voor het laatst geraadpleegd op 1 juli 2014.
Categorieën
Schrijven

Hoe schrijfster Janet Frame haar writer’s block overwon

Hoe begin je (opnieuw) met creatief schrijven als een leeg scherm of een blanco pagina je aanstaart? De later internationaal bekend geworden Nieuw-Zeelandse schrijfster Janet Frame (1924-2004) pakte dat op een bijzondere, maar naar achteraf bleek, effectieve, manier haar writer’s block aan.

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Over de auteur Janet Frame

In totaal publiceerde Janet Frame dertien romans, drie verhalenbundels, een kinderboek, twee gedichtenbundels en een autobiografie (in drie delen, later ook als verzameluitgave uitgebracht).  Daarnaast publiceerde ze nog een groot aantal lossen verhalen en gedichten.

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus, als je werkt met ganzenveer en papier of met moderne middelen zoals de pc

Na een moeilijke periode in haar leven wist Janet Frame haar writer’s block te overwinnen creatief schrijven door dagelijks alsmaar achter dezelfde twee zinnen te typen die vaak in Engelse typecursussen worden gebruikt. Het gaat om: ‘The quick brown fox jumps over the lazy dog‘ en ‘Now is the time for all good men to come to the aid of the party‘.

De achtergrond van het writer’s block van Janet Frame

Janet Frame begon op deze manier met creatief schrijven na haar ontslag uit een psychiatrische inrichting waarin ze acht jaar lang met meer dan 200 elektroshocks was behandeld voor schizofrenie.

Overigens, later bleek dat die diagnose onterecht was geweest. Al in 1951, toen ze nog was opgenomen, had ze kans gezien om de verhalenbundel The Lagoon and Other Stories (in het Nederlands vertaald als De Lagune) te publiceren.

Alsmaar twee dezelfde zinnen overtypen om de creativiteit te bevrijden

Na haar ontslag uit de inrichting in 1955 ontmoette Janet Frame de auteur Frank Sargeson. Hij nam haar onder zijn hoede. Van april 1955 tot juli 1956 woonde en werkte ze bij hem. In die tijd worstelde ze  nog met hevige angsten en depressies en de nasleep van haar jarenlange opname in een psychiatrische inrichting. Aanvankelijk kampte ze met een writer’s block.

Elke ochtend ging Janet naar de tuinhut van Frank Sargeson met de bedoeling om daar te schrijven, terwijl haar mentor in de buurt aan het tuinieren was. Maar ze was te verlegen en ze voelde zich al te opgelaten om daadwerkelijk haar eigen woorden aan het papier toe te vertrouwen.

In plaats daarvan tikte ze telkens de twee bekende typecursuszinnen. Deze twee zinnen hielpen Janet Frame om uiteindelijk een begin te maken met haar eerste roman Owls do Cry (1957) in het Nederlands vertaald als ‘Uilen roepen’. Dat was het begin van haar serieuze loopbaan als schrijfster waarin ze onde meer een aantal romans en verhalen bundels publiceerde.

Over haar opmerkelijke leven schreef Janet Frame in haar autobiografische trilogie in romanvorm  An Angel at my Table (verkrijgbaar bij onder meer bol.com).  Dit boek is in het Nederlands vertaald als Een engel aan mijn tafel).

Niet wachten op inspiratie, maar van schrijven een gewoonte maken

De aanpak van Janet Frame was uiteindelijk succesvol, omdat ze in plaats van te blijven wachten op inspiratie, van het schrijven een dagelijkse gewoonte maakte. Ook al schreef ze afwisselend  telkens slechts  dezelfde twee zinnen.

Door een gewoonte te maken van het dagelijks bezig te zijn met creatief schrijven, maak je het mogelijk dat je, al schrijvend, (weer) inspiratie krijgt. Die inspiratie kan bijvoorbeeld komen in de vorm van ideeën voor het verloop van je verhaal of roman of in de vorm van wat losse zinnen of fragmenten daarvan. Het ene, misschien onbruikbare schrijfidee maakt de weg vrij voor het volgende mogelijk wel bruikbare schrijfidee.

Een writer’s block voorkomen of verhelpen

Net zoals  musici en andere creatieve mensen dagelijks praktisch met hun kunst of ambacht bezig zijn, zo werken ook  schrijvers dagelijks aan het verder volmaken van hun vaardigheid.

Als schrijver doe je er goed aan elke dag wat  te schrijven, ongeacht of je inspiratie hebt of niet en ongeacht of je het gevoel hebt of wat je schrijft  ‘misschien iets’ is of ‘helemaal niets’. Op deze manier kun je een writer’s block voorkomen of verhelpen. Door dagelijkse oefening leer je je creativiteit (weer) vrij te laten stromen.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven. Tot dit dossier behoort onder meer een artikel over schrijfboeken waar je echt iets aan hebt.

Bronnen

  • An Angel at my Table (in het Nederlands vertaald met als titel Een engel aan mijn tafel)
  • Janet Frame; Wikipedia; Nederlandse versie; voor het laatst geraadpleegd op 18 juni 2014
  • Janet Frame; Wikipedia; Engelse versie; voor het laatst geraadpleegd op 18 juni 2014
Categorieën
Schrijven

Aan welke schrijfboeken heb je echt iets?

Hoe kun je snel achterhalen of een schrijfboek aansluit op je verwachtingen? De auteurs van de verschillende schrijfboeken hanteren uiteenlopende uitgangspunten en leggen verschillende accenten als het gaat om het leren schrijven van verhalen en romans. In sommige schrijfboeken vind je vooral aandacht voor zelfontdekking, zelfexpressie en persoonlijke groei, in andere de persoonlijke ervaringen van een (bekend) auteur, in weer andere boeken staan schrijftechnieken centraal of leer je schrijven voor een commercieel doel.

Bij je selectie van schrijfboeken die aansluiten op je persoonlijke behoeften is het van belang dat je het soort schrijfboek kiest dat bij jou past. En natuurlijk kun je ook kiezen voor een schrijfboeken waarin gestreefd wordt naar een balans van de verschillende aspecten van het creatief schrijven.

Vijf soorten schrijfboeken

Omslag van Stephen Kings bestseller Over leven en schrijven met daarop een portret van de schrijver zelf
Stephen King Over leven en schrijven (bol.com)

Globaal gesproken zouden we schrijfboeken in vijf categorieën kunnen onderverdelen:

Alle onderstaande genoemde boeken zijn onder meer verkrijgbaar bij bol.com.

Algemene schrijfboeken

Een schrijfboek waarin veel verschillende aspecten van het creatief schrijven naar voren komen is het Engelstalige boek Creative Writing: a Workbook with Readings onder redactie van Linda Anderson. Deze pil van 664 pagina’s, weegt 1,54 kg en wordt uitgegeven door Taylor & Francis. Dit boek maakt deel uit van een (Engelstalige) schrijfcursus van de Open University, maar leent zich bij uitstek voor zelfstudie.

In dit schrijfboek komen uiteenlopende aspecten van het schrijven aan de orde: vanaf het eerste begin van het schrijfproces tot aan de publicatie. Dit boek stimuleert niet alleen op een praktische manier de creativiteit, maar reikt ook de nodige technische schrijftips aan. Je vindt er uitgebreide aandacht in voor fictie, maar ook voor poëzie, en (auto)biografie.

Tot de opdrachten die bij elk van de behandelde aspecten horen, is het lezen van een of meer verhalen of fragmenten van boeken van gerenommeerde auteurs, die in het tweede gedeelte van het boek zijn opgenomen.

Schrijfboeken gericht op zelfontdekking, zelfexpressie en persoonlijke groei

In schrijfboeken die primair gericht zijn op zelfontdekking gaat het vaak om het schrijven als middel om zichzelf beter te leren kennen en daarmee de weg vrij te maken voor verdere persoonlijke groei.

Schrijven kan dan worden gezien als een bijzondere vorm van zelfexpressie of als een manier van mediteren. In dit soort boeken vind je relatief weinig aandacht voor de techniek van het schrijven.

Een bekende auteur van schrijfboeken in deze categorie is Julia Cameron. Haar bekendste boek is The Artist’s Way, in het Nederlands verkrijgbaar onder de titel Vind je eigen inspiratie. Dit is een cursus van 12 weken om je creatieve schrijvende zelf te vinden.

Van haar hand verscheen ook: Je leven schrijven: een meditatieve weg tot zelfkennis (als vervolg op The Artist’s Way).

Schrijfboeken gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van de auteur

Er is een aantal boeken op de markt waarin auteurs vertellen over hun persoonlijke ervaringen met het schrijven van verhalen of romans. In dit soort schrijfboeken verstrekt de auteur meestal aan de hand van anekdotes uit hun eigen leven praktische adviezen waarmee aankomend schrijvers hun voordeel kunnen doen.

Denk bijvoorbeeld aan de manieren waarop je een begin maakt met schrijven, hoe je er de tijd voor vindt, en hoe je het schrijven aanpakt. Een voorbeeld hiervan is: Bird by Bird: Some Instructions on Writing and Life van Anne Lamott.

Naast persoonlijke ontboezemingen die te maken hebben met haar leven als schrijfster, geeft Anne Lamott een aantal schrijftips. Zo adviseert ze om bij het vormgeven van een personage zoveel mogelijk proberen te ontdekken over hem of haar beweegt. Daartoe kun je jezelf onder meer de volgende vragen stellen.

  • Op welke partij zou hij de laatste keer hebben gestemd?
  • Stel dat hij wist dat hij nog maar een halfjaar te leven had, waarmee zou hij dan acuut ophouden? Zou hij weer gaan roken? Of stoppen met het flossen van zijn gebit?
  • Hoe zou dit personage voor dat hij wat wat alcoholische drankjes op had tegen een goede vriend over zijn leven praten? En op welke manier zou hij dat toen na enkele drankjes met geestrijk vocht gedronken te hebben?

Een andere schrijfster in deze categorie is bijvoorbeeld Natalie Goldberg. Haar schrijfboeken  zijn deels verkrijgbaar in een Nederlandse vertaling.

Een auteur die bij vrijwel iedere schrijver bekend zal zijn is Stephen King.  Een van zijn bestsellers heet  Over leven en schrijven . Daarin vind je naast een aantal persoonlijke ervaringen van hem vooral ook veel schrijftips.

Schrijfboeken gericht op de techniek van het creatief schrijven

Als je vooral belangstelling hebt voor de techniek van het schrijven van verhalen en romans, gaat je voorkeur mogelijk uit naar schrijfboeken die primair zijn gericht op de techniek van het creatief schrijven. In dit soort schrijfboeken vind je veel aandacht voor onderwerpen zoals de plot, de structuur, de personages, het thema en het vertelperspectief.

Tot deze categorie behoort bijvoorbeeld Routledge Creative writing van Paul Mills. Dit is een cursusboek over creatief schrijven dat je goed als zelfstudie kunt gebruiken. Naast algemene technieken wordt in dit boek aandacht geschonken aan onder meer persoonlijke vertellingen (zoals memoires of reisverhalen), poëzie, fictie, schrijven voor kinderen, toneel en fim. De behandelde onderwerpen worden bij wijze van voorbeeld toegelicht door korte literaire fragmenten van doorgaans bekende schrijvers.

Een ander boek in deze categorie is bijvoorbeeld Building Fiction: How to Develop Plot and Structure van Jesse Lee Kercheval. Deze schrijfster behandelt achtereenvolgens een aantal ‘bouwstenen’ van fictie. Als eerste noemt ze een aantal mogelijke bronnen van fictie. Daarna komen de verschillende manieren om een verhaal of roman te beginnen aan bod. Vervolgens gaat Kercheval uitgebreid in op de vraag hoe je in specifieke gevallen een vertelperspectief kiest. Ook de mogelijke manieren waarop je personages tot leven brengt, geeft ze een uitvoerige behandeling.

Tevens besteedt ze eveneens veel aandacht aan de rol van het conflict in een verhaal of roman. Verder stelt ze onderwerpen als revisie en de verschillen tussen een verhaal en een roman uitgebreid aan de orde. De behandelde onderwerpen illustreert aan de hand van korte fragmenten van auteurs van naam.

Als rode draad in het boek fungeert de ontstaansgeschiedenis van een roman van haarzelf.In dit boek komen weliswaar telkens weer enigszins persoonlijke ervaringen van deze schrijfster naar voren, maar de hoofdmoot blijft toch de techniek van het schrijven.

Schrijfboeken gericht op het schrijven met een commercieel doel

Een ander type schrijfboeken is niet zozeer gericht op het creatieve proces en schrijftechnieken, maar op het produceren van verkoopbare romans en verhalen. Feitelijk gaat het hier om het leren schrijven voor je brood. Daarbij gaat het primair om de commerciële kanten van het schrijven. In feit staat daarbij de  volgende vraag centraal: hoe schrijf je boeken waarvoor je relatief eenvoudig een uitgever vindt?

In dit type schrijfboeken vind je weinig of geen aandacht voor het schrijven als manier van zelfexpressie. Daarentegen vind je bijzonder veel aandacht voor het leren inspelen op wat wat de lezers van je doelgroep van een verhaal of roman verwachten.

Tot deze categorie schrijfboeken behoort Techniques of the Selling Writer van Dwight V. Swain. In dit boek leer je, om te beginnen, hoe essentieel de rol is van de gevoelens van de lezer en van de personages in het boek en hoe je daarmee rekening kunt houden.

Dwight Swain besteedt wel 257 pagina’s lang veel aandacht aan de manier waarop je conflicten volgens een spanningsboog structureert, aan wat er typerend is voor het begin, het middenstuk en het slot van je verhaal of boek en aan de manier waarop je personages op papier tot leven brengt. De rest van het boek (dat in totaal 330 pagina’s telt) besteedt hij aan tips voor de voorbereiding, planning en productie van het schrijven van een verhaal, inclusief het gereedmaken ervan om het aan een literair agent of uitgever aan te bieden.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven. In dit dossier vind je onder meer een artikel over de manier waarop de later internationaal bekend geworden Janet Frame haar writer’s block de baas wist te worden. Ook maakt een artikel over het schrijven van romantische verhalen en romans deel uit van dit dossier. Denk verder aan een artikel over wat  je nodig hebt als je auteur wilt worden.