Categorieën
Schrijven

Aan welke schrijfboeken heb je echt iets?

Hoe kun je snel achterhalen of een schrijfboek aansluit op je verwachtingen? De auteurs van de verschillende schrijfboeken hanteren uiteenlopende uitgangspunten en leggen verschillende accenten als het gaat om het leren schrijven van verhalen en romans. In sommige schrijfboeken vind je vooral aandacht voor zelfontdekking, zelfexpressie en persoonlijke groei, in andere de persoonlijke ervaringen van een (bekend) auteur, in weer andere boeken staan schrijftechnieken centraal of leer je schrijven voor een commercieel doel.

Bij je selectie van schrijfboeken die aansluiten op je persoonlijke behoeften is het van belang dat je het soort schrijfboek kiest dat bij jou past. En natuurlijk kun je ook kiezen voor een schrijfboeken waarin gestreefd wordt naar een balans van de verschillende aspecten van het creatief schrijven.

Vijf soorten schrijfboeken

Omslag van Stephen Kings bestseller Over leven en schrijven met daarop een portret van de schrijver zelf
Stephen King Over leven en schrijven (bol.com)

Globaal gesproken zouden we schrijfboeken in vijf categorieën kunnen onderverdelen:

Alle onderstaande genoemde boeken zijn onder meer verkrijgbaar bij bol.com.

Algemene schrijfboeken

Een schrijfboek waarin veel verschillende aspecten van het creatief schrijven naar voren komen is het Engelstalige boek Creative Writing: a Workbook with Readings onder redactie van Linda Anderson. Deze pil van 664 pagina’s, weegt 1,54 kg en wordt uitgegeven door Taylor & Francis. Dit boek maakt deel uit van een (Engelstalige) schrijfcursus van de Open University, maar leent zich bij uitstek voor zelfstudie.

In dit schrijfboek komen uiteenlopende aspecten van het schrijven aan de orde: vanaf het eerste begin van het schrijfproces tot aan de publicatie. Dit boek stimuleert niet alleen op een praktische manier de creativiteit, maar reikt ook de nodige technische schrijftips aan. Je vindt er uitgebreide aandacht in voor fictie, maar ook voor poëzie, en (auto)biografie.

Tot de opdrachten die bij elk van de behandelde aspecten horen, is het lezen van een of meer verhalen of fragmenten van boeken van gerenommeerde auteurs, die in het tweede gedeelte van het boek zijn opgenomen.

Schrijfboeken gericht op zelfontdekking, zelfexpressie en persoonlijke groei

In schrijfboeken die primair gericht zijn op zelfontdekking gaat het vaak om het schrijven als middel om zichzelf beter te leren kennen en daarmee de weg vrij te maken voor verdere persoonlijke groei.

Schrijven kan dan worden gezien als een bijzondere vorm van zelfexpressie of als een manier van mediteren. In dit soort boeken vind je relatief weinig aandacht voor de techniek van het schrijven.

Een bekende auteur van schrijfboeken in deze categorie is Julia Cameron. Haar bekendste boek is The Artist’s Way, in het Nederlands verkrijgbaar onder de titel Vind je eigen inspiratie. Dit is een cursus van 12 weken om je creatieve schrijvende zelf te vinden.

Van haar hand verscheen ook: Je leven schrijven: een meditatieve weg tot zelfkennis (als vervolg op The Artist’s Way).

Schrijfboeken gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van de auteur

Er is een aantal boeken op de markt waarin auteurs vertellen over hun persoonlijke ervaringen met het schrijven van verhalen of romans. In dit soort schrijfboeken verstrekt de auteur meestal aan de hand van anekdotes uit hun eigen leven praktische adviezen waarmee aankomend schrijvers hun voordeel kunnen doen.

Denk bijvoorbeeld aan de manieren waarop je een begin maakt met schrijven, hoe je er de tijd voor vindt, en hoe je het schrijven aanpakt. Een voorbeeld hiervan is: Bird by Bird: Some Instructions on Writing and Life van Anne Lamott.

Naast persoonlijke ontboezemingen die te maken hebben met haar leven als schrijfster, geeft Anne Lamott een aantal schrijftips. Zo adviseert ze om bij het vormgeven van een personage zoveel mogelijk proberen te ontdekken over hem of haar beweegt. Daartoe kun je jezelf onder meer de volgende vragen stellen.

  • Op welke partij zou hij de laatste keer hebben gestemd?
  • Stel dat hij wist dat hij nog maar een halfjaar te leven had, waarmee zou hij dan acuut ophouden? Zou hij weer gaan roken? Of stoppen met het flossen van zijn gebit?
  • Hoe zou dit personage voor dat hij wat wat alcoholische drankjes op had tegen een goede vriend over zijn leven praten? En op welke manier zou hij dat toen na enkele drankjes met geestrijk vocht gedronken te hebben?

Een andere schrijfster in deze categorie is bijvoorbeeld Natalie Goldberg. Haar schrijfboeken  zijn deels verkrijgbaar in een Nederlandse vertaling.

Een auteur die bij vrijwel iedere schrijver bekend zal zijn is Stephen King.  Een van zijn bestsellers heet  Over leven en schrijven . Daarin vind je naast een aantal persoonlijke ervaringen van hem vooral ook veel schrijftips.

Schrijfboeken gericht op de techniek van het creatief schrijven

Als je vooral belangstelling hebt voor de techniek van het schrijven van verhalen en romans, gaat je voorkeur mogelijk uit naar schrijfboeken die primair zijn gericht op de techniek van het creatief schrijven. In dit soort schrijfboeken vind je veel aandacht voor onderwerpen zoals de plot, de structuur, de personages, het thema en het vertelperspectief.

Tot deze categorie behoort bijvoorbeeld Routledge Creative writing van Paul Mills. Dit is een cursusboek over creatief schrijven dat je goed als zelfstudie kunt gebruiken. Naast algemene technieken wordt in dit boek aandacht geschonken aan onder meer persoonlijke vertellingen (zoals memoires of reisverhalen), poëzie, fictie, schrijven voor kinderen, toneel en fim. De behandelde onderwerpen worden bij wijze van voorbeeld toegelicht door korte literaire fragmenten van doorgaans bekende schrijvers.

Een ander boek in deze categorie is bijvoorbeeld Building Fiction: How to Develop Plot and Structure van Jesse Lee Kercheval. Deze schrijfster behandelt achtereenvolgens een aantal ‘bouwstenen’ van fictie. Als eerste noemt ze een aantal mogelijke bronnen van fictie. Daarna komen de verschillende manieren om een verhaal of roman te beginnen aan bod. Vervolgens gaat Kercheval uitgebreid in op de vraag hoe je in specifieke gevallen een vertelperspectief kiest. Ook de mogelijke manieren waarop je personages tot leven brengt, geeft ze een uitvoerige behandeling.

Tevens besteedt ze eveneens veel aandacht aan de rol van het conflict in een verhaal of roman. Verder stelt ze onderwerpen als revisie en de verschillen tussen een verhaal en een roman uitgebreid aan de orde. De behandelde onderwerpen illustreert aan de hand van korte fragmenten van auteurs van naam.

Als rode draad in het boek fungeert de ontstaansgeschiedenis van een roman van haarzelf.In dit boek komen weliswaar telkens weer enigszins persoonlijke ervaringen van deze schrijfster naar voren, maar de hoofdmoot blijft toch de techniek van het schrijven.

Schrijfboeken gericht op het schrijven met een commercieel doel

Een ander type schrijfboeken is niet zozeer gericht op het creatieve proces en schrijftechnieken, maar op het produceren van verkoopbare romans en verhalen. Feitelijk gaat het hier om het leren schrijven voor je brood. Daarbij gaat het primair om de commerciële kanten van het schrijven. In feit staat daarbij de  volgende vraag centraal: hoe schrijf je boeken waarvoor je relatief eenvoudig een uitgever vindt?

In dit type schrijfboeken vind je weinig of geen aandacht voor het schrijven als manier van zelfexpressie. Daarentegen vind je bijzonder veel aandacht voor het leren inspelen op wat wat de lezers van je doelgroep van een verhaal of roman verwachten.

Tot deze categorie schrijfboeken behoort Techniques of the Selling Writer van Dwight V. Swain. In dit boek leer je, om te beginnen, hoe essentieel de rol is van de gevoelens van de lezer en van de personages in het boek en hoe je daarmee rekening kunt houden.

Dwight Swain besteedt wel 257 pagina’s lang veel aandacht aan de manier waarop je conflicten volgens een spanningsboog structureert, aan wat er typerend is voor het begin, het middenstuk en het slot van je verhaal of boek en aan de manier waarop je personages op papier tot leven brengt. De rest van het boek (dat in totaal 330 pagina’s telt) besteedt hij aan tips voor de voorbereiding, planning en productie van het schrijven van een verhaal, inclusief het gereedmaken ervan om het aan een literair agent of uitgever aan te bieden.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven. In dit dossier vind je onder meer een artikel over de manier waarop de later internationaal bekend geworden Janet Frame haar writer’s block de baas wist te worden. Ook maakt een artikel over het schrijven van romantische verhalen en romans deel uit van dit dossier. Denk verder aan een artikel over wat  je nodig hebt als je auteur wilt worden.