Categorieën
Schrijven

Wat zijn de gemeenschappelijke kenmerken van romantische lectuur?

Op het eerste gezicht lijken alle romantische verhalen en romans sterk op elkaar. Immers, altijd staat de vraag centraal of de geliefden hun problemen overwinnen en elkaar uiteindelijk krijgen of niet. Als het gaat om genreliteratuur, weet de lezeres (de meeste lezers van romantische lectuur zijn vrouwen!) diep in haar hart dat het verhaal  goed afloopt. Toch beleeft zij het verhaal als boeiend. Dat wil zeggen, als het verhaal (of boek) vakkundig is geschreven.

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus ongeacht of je werkt met ganzenveer en papier of dat je achter je laptop schrijft.

Overzicht gemeenschappelijke aspecten

Bij het schrijven van romantische lectuur spelen is speciale aandacht voor onder meer de volgende factoren nodig.

Romantische, boeiende intrige

Bij romantische verhalen gaat het in wezen altijd om de vraag of de man en de vrouw, of de man en de man, of de vrouw en de vrouw wel of niet de problemen die hun gezamenlijk geluk in de weg staan, kunnen oplossen.

De grote vraag daarbij is hoe je al schrijver een boeiende intrige bedenkt die niet onmiddellijk aan veel andere romantische verhalen doet denken.

De problemen die het geluk van de hoofdpersoon in de weg staan, hebben vaak te maken met  misverstanden en geheimen en met jaloezie van de omgeving van de heldin. Pas op voor ingewikkelde en ongeloofwaardige intriges. Daarmee ben je misschien dan wel origineel, maar je verhaal schiet dan wel zijn doel voorbij.

Lezers krijgen het gevoel dat ze met een echt nieuw verhaal te maken hebben als de schrijver op een persoonlijke manier de intrige uitwerkt en naar een passend slot toe werkt.

Zorg ervoor dat je als schrijver veel aandacht schenkt aan de emoties van de heldin in reactie op de tegenslagen die zij te verduren krijgt. Het zijn vooral de gevoelens van het hoofdpersonage met wie de lezeres intens meeleeft, die het verhaal of de roman voor haar boeiend maken.

Geen romantiek zonder een sympathiek en sterk hoofdpersonage met een kwetsbare kant

Het is noodzakelijk dat de beoogde  lezeres zich gemakkelijk met de hoofdpersoon van het verhaal kan identificeren. Zij  stelt zich voor in de schoenen van de heldin te lopen en net zo’n boeiend leven als dit personage te leiden. Op deze manier kan de lezeres in gedachte even ontsnappen aan haar niet altijd even boeiende leven van alledag.

Uiteraard behoort de heldin ook een kwetsbare kant te hebben. Die geeft  haar een extra menselijke dimensie. Bovendien biedt een kwetsbare kant van een personage de schrijver de mogelijkheid die verhaaltechnisch gezien uit te buiten.

Noodzaak van een sympathiek hoofdpersonage

Om te beginnen moeten de waarden en normen van het belangrijkste personage goed overeenkomen met die van de lezeres. Met andere woorden, de hoofdpersoon dient sympathiek over te komen. Dan leeft de lezeres graag met het wel en wee van de doorgaans vrouwelijke hoofdpersoon mee.

De emoties van de hoofdpersoon worden de emoties van de lezeres. Om dat te bereiken is het wel nodig dat het gedrag van het personage geloofwaardig is.

Natuurlijk kun je ook een onsympathieke figuur een romantische relatie laten beleven, maar volgens de ‘wetten’ van de genreliteratuur, mag dat verhaal dan geen gelukkig einde hebben. Immers, lezers van genreliteratuur hopen doorgaans dat het goede wordt beloond en het kwade gestraft. Met andere woorden: het hoofdpersonage dient het het geluk in de liefde waard te zijn.

Noodzaak van een sterke heldin

De heldin moet niet alleen sympathiek zijn, maar ook sterk. Natuurlijk behoort  zij naast  sterke en positieve kanten, ook wat negatieve karaktereigenschappen te hebben. Dat maakt haar als personage geloofwaardiger. Niemand is immers perfect? Maar de belangrijkste indruk bij de lezeres moet zijn dat de heldin een sterke vrouw is.

In elk geval mag dit hoofdpersonage niet zwak zijn, want lezers van deze genreliteratuur willen zich graag met het hoofdpersonage kunnen identificeren en zich indenken dat ze net zo slim, sympathiek, krachtig, moedig en volhardend zijn als het hoofdpersonage dat de ene na de andere tegenslag moet overwinnen.

Met andere woorden: de hoofdpersoon in een romantisch verhaal mag wel een kwetsbare kant, maar nooit een zwakke persoonlijkheid hebben. Wel mag de heldin in romantische verhalen en romans fouten maken (en uiteraard daarvan leren!)

Levensecht personage met een reëel en herkenbaar probleem dat de romantiek in de weg staat

Levensechte heldin

De hoofdpersonages, maar ook de andere personages in een liefdesverhaal moeten zoveel mogelijk levensecht lijken. Ze mogen niet op stereotype stripfiguren lijken. Het is de bedoeling dat de lezers hen beschouwen als mensen van vlees en bloed die, net als alle andere mensen, kampen met tegenstrijdige verlangens.

Duidelijk romantisch doel

Bovendien moet het hoofdpersonage en een duidelijk romantisch doel hebben, namelijk de liefde van haar geliefde te winnen of terug te winnen. Om dat doel te bereiken moet de heldin eerst schijnbaar onoverkomelijke obstakels overwinnen. Het punt met de hindernissen waarvoor zij wordt geplaatst, is dat de lezeres deze als echte, zware obstakels moet beleven. Anders leeft ze niet met de heldin mee, en legt ze het verhaal of het boek al snel aan de kant.

Voor de lezeres herkenbare problematiek

Houd er bij het schrijven romantische verhalen en romans rekening mee dat de lezeres een herkenbare problematiek wenst en niet een ‘ver-van-mijn-bed-show’. Laat daarom je de hoofdpersoon te maken hebben met ondermijnende activiteiten van jaloerse of anderszins negatieve figuren in haar buurt. Dat verschijnsel kent waarschijnlijk zo ongeveer elke lezeres maar al te goed.

Je maakt je verhaal extra boeiend als je je heldin niet alleen problemen laat oplossen die worden veroorzaakt door haar omgeving, maar ook problemen die voortkomen uit haar schijnbaar tegenstrijdige doelen. Zo kan je heldin misschien in een ver land met een heerlijk klimaat een prachtbaan krijgen, waarin zij geweldig veel zin heeft. Maar wat doet ze als ze beseft zij een leven daar nooit zal kunnen combineren met het blijven geven van mantelzorg aan haar lieve zieke broertje? Om personages tot leven te wekken, laat je als schrijver hun daden voortkomen uit hun doel.

Je bedenkt voor je personages dus eerst een doel, voordat je ze kunt laten handelen. Dat doel is bijvoorbeeld het vinden van de ware liefde of het uit de weg ruimen van de obstakels die het levensgeluk met de geliefde in de weg staan.

Herkenbaarheid van de omgeving waarin het romantische verhaal zich afspeelt

Verder is het van belang dat de lezeres zich gemakkelijk kan inleven in de aard van de omgeving van dat personage. Kent  je lezeres de situatie, waaronder de plaats en omstandigheden van het verhaal niet uit eigen ervaring? Dan zul je als schrijver veel moeite moeten doen om die situatie herkenbaar te maken voor de beoogde doelgroep.

Het is niet voor niets dat veel romantische verhalen zich zelden afspelen op een boortoren of in een kerncentrale, maar meestal in een voor de meeste lezers min of meer bekende omgevingen zoals een hotel, een schip, opleidingsinstituut, kantoor of een vereniging.

Het voordeel van een voor de meeste mensen onbekende omgeving is dat dit het verhaal een extra dimensie geeft, omdat mensen doorgaans graag iets leren van wat ze lezen.

Het nadeel van het kiezen van een ongebruikelijke plek waar het verhaal zich afspeelt, is dat lezers van genreliteratuur vooral lezen ter ontspanning en vermaak. Het is goed mogelijk dat zij slechts weinig moeite willen doen om zich een beeld van een onbekende omgeving te vormen. Overigens, sommige romantische verhalen spelen zich wel af in een exotisch oord, maar die is voor het verloop van het verhaal dan doorgaans niet of nauwelijks relevant.

Spanning en emoties

Romantische verhalen draaien om spanning en emoties. Besteed daaraan dus veel aandacht. Laat de lezeres in spanning zitten of het sympathieke hoofdpersonage wel of niet in zijn of haar doel gaat slagen om voortaan met  haar enige echte liefde door het leven te gaan. Voor de lezeres staat steeds de vraag centraal: ‘Krijgen ze elkaar of krijgen ze elkaar niet?’

De lezeres leest graag romantische verhalen om de emoties van het hoofdpersonage te kunnen meebeleven. Zij wil zich als het ware aan de ondernemende, moedige en volhardende houding van het hoofdpersonage optrekken en op deze manier meer kleur aan haar eigen leven te geven.

Bijzondere aandacht vraagt hier  het moment waarop er voor de geliefden geen weg terug meer is. De heldin en haar geliefde zijn dan in een situatie terechtgekomen dat ze niet meer terug kunnen zonder ongeloofwaardig te raken. De heldin staat dan voor de keus om de relatie rigoureus te verbreken of om door te gaan op de ingeslagen weg, hoe hoog de prijs ook zal zijn

Een positief slot

Een lezeres van een romantisch verhaal wil altijd een positief einde. Dat hoeft tegenwoordig niet altijd per se een ‘en zij leefden nog lang en gelukkig’ te zijn, maar wel een positief einde.

Daarbij is het tegenwoordig volkomen acceptabel als het de lezeres duidelijk is dat het stel dat elkaar nu gevonden heeft, in de toekomst nog veel problemen moet overwinnen.

Bedenk dat een einde voor een lezeres nooit bevredigend zal zijn als niet de hoofdpersoon zelf, maar iemand anders zorgt voor de goede afloop. Het moet beslist de hoofdpersoon zelf zijn die zijn of haar eigen problemen oplost.

Houd de rol van het toeval bij het slot van het verhaal zo klein mogelijk. En als je toch je toevlucht daartoe moet nemen, zorg er dan voor dat de mogelijkheid van dit toeval al zo vroeg mogelijk in het verhaal aan de orde is gesteld. Het liefst doe je dat al op de eerste pagina van het verhaal, uiteraard op een zodanig onopvallende manier dat de lezeres er verder niet bij stilstaat. De verrassende wending aan het slot mag nooit uit de lucht komen vallen, maar een solide basis hebben in het begin van het verhaal.

Na het lezen van het slot van het romantische verhaal of boek moet de lezeres het positieve gevoel hebben dat zij de tijd die zij met het doorbrengen van dit verhaal of boek heeft doorgebracht, goed heeft besteed.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven”. Van dit dossier maken onder meer deel uit een artikel over de verschillen binnen de romantische verhalen en romans,  schrijfboeken waar je als aankomend schrijver daadwerkelijk iets aan hebt of over het overwinnen van een writer’s block of over wat je nodig hebt om schrijver te worden.

Bronnen

  • Romance novel; Wikipedia; https://en.wikipedia.org/wiki/Romance_novel; voor het laatst geraadpleegd op 1 juli 2014.