Categorieën
Schrijven

Hoe begin je met het schrijven van een verhaal?

Als je een verhaal (of roman) wilt schrijven, hoe maak je dan een eerste begin? Als je op zoek bent naar een onderwerp voor een nieuw verhaal, werp je een blik in je notitieboekje met ideeën. Levert dat je een krachtig gevoel over een gebeurtenis of reeks gebeurtenissen of een bepaald personage op? Schrijf dan je eerste gedachten en associaties over een mogelijke centrale vraag (de ‘rode draad’) van je verhaal op. Daarna komen kwesties zoals het bedenken van de plot, de keus voor een of meer hoofdpersonages, een eerste indicatie van het begin en het slot van je verhaal of roman.  Als je eenmaal globaal weet wat je wilt, moet je je door niets of niemand laten ontmoedigen. Van belang is ook dat je tijdens het hele schrijfproces trouw blijft aan jezelf. In sommige schrijfboeken vind je regels voor het schrijven van een verhaal of roman. Vraag je af of die schrijfregels jou helpen omdat ze je een bepaalde houvast geven of juist niet.

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Kijk in je notitieboekje met schrijfideeën

Ezel is ijverig aan het schrijven; zijn prullenmand is overvol met afgekeurde teksten
Schrijven blijft een inspannende klus, als je werkt met ganzenveer en papier of met moderne middelen zoals de pc

Jesse Lee Kercheval adviseert in haar schrijfboek Building Fiction: How to Develop Plot and Structure om een notitieboekje met allerlei schrijfideeën bij te houden.

Ook Linda Anderson adviseert iets dergelijks in de door haar geredigeerde schrijfcursus Creative Writing: a Workbook with Readings. Allebei geven ze concrete tips over de manier waarop je langs die weg inspiratie kunt vinden en vastleggen.

Begin met schrijven vanuit een sterk gevoel over iets of iemand

Dwight V. Swain adviseert in zijn onvolprezen schrijfboek Techniques of the Selling Writer te beginnen met iets of iemand waarover je sterke gevoelens hebt. Wat dat dan ook mag zijn. Variërend van een persoon die jou zodanig fascineert dat je van hem of haar droomt, een merkwaardige gebeurtenis waaraan je steeds weer moet denken, een voorwerp dat jouw fantasie prikkelt of misschien wel een fragment muziek dat telkens weer door je hoofd speelt.

Swain gelooft dat het volgen van vaste regels om een verhaal of roman op te zetten niet goed werkt. Hoewel zijn schrijfboek boordevol praktische tips staat, is hij ervan overtuigd dat alles wat je werkelijk nodig hebt, een drang tot creatief schrijven is. En dat die drang gebaseerd is op sterke gevoelens.

Formuleer de centrale vraag waarop je verhaal of roman antwoord gaat geven

Vorm je een beeld van de hoofdvraag die aan het eind van je verhaal of roman moet zijn beantwoord. Daarbij gaat het in wezen om de vraag of het hoofdpersonage zijn gestelde of zijn echte doel gaat behalen. Probeer die vraag in enkele zinnen zo concreet mogelijk te formuleren. In die samenvatting schets je in enkele woorden de situatie, het hoofdpersonage en zijn doel, zijn (belangrijkste) tegenspeler en het gevaar of de uitdaging waarvoor het hoofdpersonage komt te staan.

Met een dergelijke rode draad leg je een solide basis waarop je verder kunt bouwen aan de structuur van je verhaal of roman.

Leg ook alvast wat associaties die nu zich aan je opdringen, met wat korte notities vast. Inspiratie is een vluchtig iets en het is nu eenmaal gemakkelijker iets later terug te lezen en dan te beslissen of het al dan niet bruikbaar is voor je verhaal, dan dat je later moet proberen die eerste associaties die zo fascinerend leken, uit je geheugen op te roepen.

Nadat je voor jezelf een antwoord  op de centrale vraag van je verhaal hebt gevonden, kun je gaan denken over kwesties zoals de vraag of je eerst de plot bedenkt en vervolgens welke hoofdpersonages (en hun karakters) daarbij passen of dat je eerst met een of twee fascinerende hoofdpersonages je begint en je afvraagt tot welke spannende gebeurtenis(sen) hun interacties gaan leiden. Tot slot is er dan nog de vraag met wat voor scènes je je verhaal of roman wilt beginnen en eindigen (tip: meestal schrijf je het definitieve begin van je verhaal als je de rest al zo goed als gereed hebt.)

Laat je door niets of niemand ontmoedigen

Volgens Swain gaat het erom dat je als schrijver het lef moet hebben om naar een onderwerp dat jou bezighoudt, op een nieuwe manier te bekijken en je daarbij niet te laten ontmoedigen door wat je omgeving daar misschien van denkt. Negeer simpelweg alle negatieve opmerkingen die je misschien over je schrijfactiviteiten te horen krijg. Vooral die opmerkingen die in wezen neerkomen op: ‘Wat brengt jou op de gedachte dat uitgerekend jij daarover iets kan schrijven dat de moeite waard is?’

Mystery-schrijver Raymond Chandler heeft ooit gezegd: ‘een schrijver die bang is een brug te ver te gaan, is even nutteloos als een generaal die bang is dat hij de verkeerde beslissing neemt.’

Waarom je trouw moet blijven aan je eigen gevoelens

Van Herbert Bayard Swope, die in de vorige eeuw tot drie keer toe de Pulitzerprijs voor de journalistiek won, is de uitspraak: ‘Ik kan je niet de formule voor succes geven. Maar ik kan je wel de formule voor mislukking geven, namelijk: proberen het iedereen naar de zin te maken.’

Natuurlijk is er niets mis mee dat je graag wilt dat je schrijfwerk door het publiek positief wordt ontvangen. Integendeel. Maar als schrijver van romans of verhalen is het van belang trouw te blijven aan je eigen gevoelens. Zodra je je eigen gevoelens onderdrukt en je van jezelf tijdens je schrijfproces niet meer opgewonden of extatisch, woedend of emotioneel betrokken mag raken, onderdruk je ook je creativiteit. En dat laatste is funest als je als schrijver succes wilt hebben.

Bedenk bovendien dat de meeste lezers van een boek als 50 tinten grijs niet zo snel grijpen naar De gebroeders Karamazov.

Helpen schrijfregels met het opstellen van een verhaal of roman? Of juist niet?

In de meeste schrijfboeken vind je tips voor het schrijven van verhalen en romans. Deze vaak in de praktijk beproefde tips geven je als schrijver enige houvast. Deze schrijfregels hebben dan ook vooral hun waarde als je als beginnend auteur nog sterk op zoek bent naar een aanpak die bij je past.

Swain waarschuwt ertegen om schrijfregels blindelings te volgen. Als je als schrijver allerlei vaste regels centraal stelt, ga je onbewust elke nieuwe ingeving afzetten tegen die schrijfregel. Volgens Swain is het beter om, al vrij associërend op die nieuwe ingeving, alle kanten op te stuiteren en daarbij als een magneet allerlei andere gedachtefragmenten aan te trekken.

Dossier creatief schrijven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier creatief schrijven. Tot dit dossier behoren naast enkele artikelen over het schrijven van columns, een aantal artikelen over het schrijven van verhalen en romans.

Bronnen en verder lezen