Categorieën
Dieren

Hoe bescherm je je hond tegen aanvallende vogels?

Iets om bij stil te staan: ook in Nederland en België zijn er roofvogels die soms een serieuze bedreiging voor je hond vormen. Niet alleen het geval op het platteland, maar ook steeds meer in woonwijken en stadsparken. Hoe staat het met de veiligheid van je hond in de buurt van grote vogels die broeden of nestjongen hebben? Loopt je huisdier slechts risico op schijnaanvallen of ook op echte aanvallen van een vogel? Vormen tamme roofvogels zoals valken of de Europese oehoe een bedreiging? Met welke risico’s moet je rekening houden? Hoe voorkom je dat jouw hond door een vogel wordt aangevallen? Lees de tips om honden tegen aanvallen van vogels te beschermen.

Foto van twee kleine honden met veiligheidslicht in het donker
Hondenveiligheidslicht (bol.com)

In dit artikel komen de volgende aspecten aan de orde.

Omslag van boek Kromme snavels en scherpe klauwen: roofvogels en uilen in Europa; met daarop afgebeeld de auteur Nico de Haan en enkele roofvogels
Kromme snavels en scherpe klauwen (bol.com)

Nederlandse roofvogels en hun prooidieren

Niet alleen in het buitenland, maar ook vlakbij huis in Nederland of België is een aantal roofvogels actief. Denk bijvoorbeeld eens aan de arend, buizerd, havik, kraai of de Europese oehoe of de valk.

Deze roofvogels treffen we niet alleen aan op het platteland, maar ook steeds vaker in de buurt van woonwijken of in stadsparken. Bovendien begint ook het houden van zogenaamd tamme roofvogels in onze streken een hobby te worden, met mogelijk fatale gevolgen voor je huisdier.

Afhankelijk van het type roofdier, bestaat zijn voedsel uit het vangen van bijvoorbeeld kikkers of kleinere zoogdieren zoals muizen of ratten, maar soms ook uit kippen, konijnen of zelfs lammetjes.

De voedselvoorkeuren van deze roofvogels hebben in het geheel niets met agressie te maken, evenmin als de dagelijkse portie vlees op tafel bij veel mensen ook maar iets met agressie te maken heeft.

De meeste roofvogels zijn intelligente en sociale dieren die veel tijd en energie investeren in het grootbrengen van hun jongen. Ze zijn ook nuttig, bijvoorbeeld omdat ze door hun jagen op ratten- en muizen de kans op ondierplagen verkleinen.

Loopt je hond echt gevaar?

Een roofvogel maakt geen onderscheid tussen zijn traditionele prooidieren en je huisdier. Sommige honden zijn daarom hun leven niet zeker als ze onbeschermd in de buurt van een dergelijk roofdier rondlopen.

De grootte van een roofvogel is niet altijd maatgevend voor de grootte van de prooi waarop hij jaagt. Sommige soorten roofvogels grijpen hun prooi met hun sterke klauwen. Daarmee kunnen ze genoeg kracht uitoefenen om hun prooi te doden.

Sommige roofvogels zijn niet in staat hun grotere en zwaardere prooidieren mee de lucht in te trekken. Ze gebruiken hun snavel dan om het vlees van de botten van hun slachtoffer te scheuren.

Wat grotere honden zijn dus niet vanzelf vanwege hun omvang of gewicht ook tegen de grotere roofvogels beschermd.

Foto van Travelsafe First Aid Kit. De Globe Basic bag is een basisuitrusting voor iedereen en bevat diverse verbandmiddelen voor zowel snij- als schaafwonden. Het tasje heeft verschillende transparante uitklapbare vakken zodat de inhoud goed zichtbaar is en je dus snel de juiste artikelen kunt vinden. Onmisbaar voor elke avonturier of reiziger, maar ook geschikt voor in de auto of caravan.
Travelsafe EHBO-kit Globe (bol.com)

Vogels en agressie door honger, bedreiging, broedsel of nestjongen

Roofvogels vallen niet alleen aan als ze honger hebben, maar bijvoorbeeld ook als ze zich bedreigd voelen, aan het broeden zijn of nestjongen hebben. Tenzij je je hond goed beschermt, kan hij dus ook het slachtoffer van een weldoorvoede, maar agressieve vogel worden.

In dat geval is overigens meestal geen sprake van een echte aanval maar van een schijnaanval. De vogel vliegt dan bij wijze van waarschuwing rakelings over je hond heen.

In andere gevallen pikt een agressieve vogel wel degelijk met zijn snavel in je hond en brengt hem op deze manier lelijke verwondingen toe.

Hoe groot is de kans dat een vogel je hond aanvalt?

In het algemeen is het risico dat een roofvogel of een agressieve vogel je hond daadwerkelijk aanvalt, klein tot zeer klein. Maar de gevolgen kunnen groot tot zeer groot zijn. Omdat de meeste aanvallen van achteren plaatsvinden, is de kans dat je hond zijn belager tijdig in het vizier heeft, relatief klein. Daarom is hij lang niet altijd in de gelegenheid om met fel geblaf zijn aanvaller af te schrikken.

Hoe groot de kans op een echte aanval in de praktijk is, hangt onder meer af van de aard van de omgeving waarin je hond verkeert. In de buurt van het platteland of een bos is de kans groter dan in de binnenstad, maar met de opkomende hobby van het houden van roofvogels zoals valken en de Europese oehoe, is het risico dat je hond als lekker maaltje wordt gezien, wat groter geworden.

Bedenk dat de Europese oehoe, die tegenwoordig soms als huisdier wordt gehouden, soms op lammetjes jaagt. Dat geeft je een idee van het formaat hond dat in elk geval enig risico loopt. Dit wil overigens helaas niet zeggen dat grotere honden niets van roofvogels of agressieve vogels hebben te vrezen.

Eenvoudige manieren om je hond te beschermen

De beste manieren om je hond te beschermen, liggen op het preventieve vlak. De volgende tips zijn makkelijk toe te passen.

Laat je hond niet in zijn eentje buiten

Een hond in zijn eentje is een relatief gemakkelijke prooi. De kleinere honden lopen weliswaar het grootste risico, maar ook de wat grotere honden worden niet per definitie door vogels met rust gelaten.

Als er andere dieren of mensen in de buurt zijn, is de kans op een aanvallende vogel al een heel stuk kleiner.

Zorg voor bescherming tegen aanvallen uit de lucht

Heb je voor je hond een buitenren in je achtertuin, zorg er dan voor dat vogels niet van bovenaf de ren in kunnen. Zonder een behoorlijke overkapping van de ren, is je hond weerloos tegen elke aanval vanuit de lucht.

Zorg voor bladerdekking of andere dekking

Het is het beste als bomen en struiken je hond schaduw bieden en hem door het loof onttrekken aan het oog van eventuele roofvogels of andere agressieve vogels in de lucht. Ook andere schuilmogelijkheden voor jehond kunnen zijn veiligheid vergroten.

Bedenk dat ook als een aanvallende vogel niet in, maar wel op de ren van je huisdier kan komen, je hond flink bang kan worden door deze bedreiging in zijn directe buurt. Stress is erg ongezond voor je hond.

Geef je hond altijd binnen te eten

Geef je hond nooit zijn voer buiten. Een etende hond is nog minder dan anders voorbereid op een aanvallend roofdier. Bovendien kan een voerbak buiten ook andere prooidieren van roofvogels aantrekken. Denk bijvoorbeeld aan muizen of ratten.

Als een roofdier eenmaal een bepaald gebied als jachtgrond heeft herkend, zal hij geregeld naar die plaats terugkeren.

Vanwege de bovenstaande twee redenen is het van belang om nooit hondenvoer buiten te zetten.

Vermijd bij het wandelen of uitlaten plekken waar roofvogels zijn gesignaleerd

Blijf zoveel mogelijk uit de buurt van plekken waarvan je hebt gehoord dat daar roofvogels of andere agressieve vogels zijn gezien, vooral in het broedseizoen. Soms volstaat het om twintig meter uit de buurt te blijven, maar in andere gevallen is tweehonderd meter nog niet ver genoeg. Vaak is het nemen van een omweg de beste garantie tegen aanvallen of schijnaanvallen.

Houd je hond bij het uitlaten altijd kort aan de lijn

Nog afgezien van het aanlijngebod in veel gemeentelijke verordeningen, is het ook vanuit een oogpunt van veiligheid verstandig je hond aan te lijnen tijdens het uitlaten. Als je hond kort aan de lijn loopt, is deze veel minder kwetsbaar tegen aanvallen uit de lucht. Een loslopend hondje is kansloos tegen de zeer grote snelheid die roofvogels kunnen ontwikkelen: sommige roofvogels komen met meer dan 150 km per uur aangevlogen. Als jij je hond kort aan de lijn houdt, durft de roofvogel uit angst voor jou minder snel je huisdier aan te vallen.

Laat meer honden tegelijkertijd uit

Wat kun je aan voorzorgsmaatregelen treffen als je in een risicogebied woont, bijvoorbeeld omdat een buurtgenoot een grote roofvogel als hobby is gaan houden?

Als je twee of meer honden hebt, laat die dan altijd tegelijkertijd uit. Als je slechts een hond bezit, kun je met andere hondenbezitters afspraken maken over het uitlaten van meer honden tegelijk. Zo’n roedel honden kan een roofvogel doen afschrikken om tot de aanval op een hondje over te gaan. De vogel kan vrezen dat de andere honden in de tegenaanval zouden gaan of er met zijn buit vandoor gaan.

Met behulp van bovenstaande, gemakkelijk te realiseren maatregelen, is het eenvoudig om je hond tegen eventuele aanvallen van vogels te beschermen. Lees ook de tips om jezelf tegen aanvallende vogels te beschermen.

Een eerdere versie van dit artikel werd door de auteur, Manon Troppo, op 20 februari 2012 gepubliceerd op infonu.nl onder de titel ‘Hoe bescherm je hond tegen aanvallende vogels?’

Dossier dieren

Dit artikel maakt deel uit van het dossier dieren. Daar vind je een overzicht van alle artikelen over verschillende dieren zoals honden of roofvogels.

Bronnen

  • Protect Pets From Birds of Prey; Melissa Mayntz; http://birding.about.com/od/birdingbasics/a/Protect-Pets-From-Birds-Of-Prey.htm
  • Aanvallende roofvogels en mensen; Rob G. Bijlsma; http://www.werkgroeproofvogels.nl/images/takkelingen/T2008-3-208.pdf
Categorieën
Dieren

Tips om jezelf te beschermen tegen roofvogels

Ook in Nederland komen roofvogels voor die soms mensen aanvallen. In de krant lees je af en toe een bericht over een aanvallende buizerds of andere roofvogel. Hoe komt het dat bepaalde vogels in bijzondere omstandigheden mensen aanvallen? Maar nog belangrijker, hoe voorkom je een dergelijke aanval van een roofvogel? En hoe verdedig je jezelf als de nood aan de man komt? Lees de tips.

Roofvogels in Nederland en België

Arenden, buizerds, haviken, kraaien, de Europese oehoe, maar ook bijvoorbeeld  valken, kerk- en steenuilen behoren tot de roofvogels die geregeld in Nederland of België worden gesignaleerd. Omdat er steeds minder van hun natuurlijke omgeving overblijft, en er daarom op het platteland te weinig voedsel te vinden is, zoeken vogels zoals kraaien noodgedwongen steeds vaker hun heil in de woonwijken van de steden en in de stadsparken.
Roofvogels hebben een nuttige functie in het ecosysteem. Zo zorgen ze ervoor dat het aantal ratten en muizen beperkt blijft en dat de landbouw minder onder muizen- en rattenplagen te lijden heeft dan anders het geval zou zijn. Roofvogels behoren daarom tot de nuttige dieren.

Omslag van boek Kromme snavels en scherpe klauwen: roofvogels en uilen in Europa; met daarop afgebeeld de auteur Nico de Haan en enkele roofvogels
Kromme snavels en scherpe klauwen (bol.com)

In dit artikel komen de volgende aspecten aan de orde

Agressie bij roofvogels

In Nederland is de kans klein dat een mens door roofvogels wordt aangevallen. De meeste aanvallen vinden plaats als een vogel

  • zich bedreigd voelt,
  • aan het broeden is of
  • jongen heeft.

Vooral broedende buizerds en buizerds met nestjongen zijn soms dermate agressief dat gemeenten in de buurt van een nest waarschuwingsborden plaatsen om wandelaars, joggers en fietsers alert te maken op mogelijk agressieve vogels.

Schijnaanvallen door roofvogels

Veel aanvallen op de mens zijn geen echte aanvallen, maar slechts schijnaanvallen. Denk bij een schijnaanval aan een stootduik of een scheerduik. De vogel vliegt dan rakelings langs je heen. Je hoort het suizen van de vleugels en je voelt de luchtverplaatsing. In een enkel geval schampt de vogel langs je hoofd of schouder.

Zo’n schijnaanval is niet bedoeld om je te verwonden, maar slechts om je schrik aanjagen. De vogel wil dat je uit zijn buurt verdwijnt. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat de vogel je wel echt aanvalt.

Voor roofvogels zijn mensen geen prooidieren

Roofvogels voeden zich met prooidieren. Sommige van deze vogels jagen op kleine vogels of kikkers, of op zoogdieren zoals muizen. Maar andere roofvogels lusten graag een kip, een rat, een konijn of een lammetje.

De grootte van een roofvogel is niet altijd maatgevend voor de grootte van de prooi waarop hij jaagt. Een aantal soorten vogels grijpt hun prooi met hun sterke klauwen. Daarmee kunnen ze genoeg kracht uitoefenen om hun prooi te doden.

Sommige roofvogels zijn niet in staat hun grotere en zwaardere prooidieren mee de lucht in te trekken. Zij gebruiken hun krachtige snavel dan om het vlees van de botten van hun slachtoffer te scheuren.

Gelukkig beschouwt geen van bovengenoemde vogels de mens als prooidier. De mens hoeft zich dus niet tegen hongerige roofvogels te beschermen. Verdediging is alleen nodig in de relatief weinige gevallen dat een vogel agressief is of zich bedreigd voelt.

Hoe bescherm je jezelf tegen een aanvallende roofvogel?

Het is doorgaans vrij gemakkelijk om je in Nederland tegen de aanval van een vogel te beschermen met behulp van de vier volgende eenvoudige, maar effectieve tips.

Blijf uit de buurt van de roofvogel

Voorkomen is de beste verdediging. Als je weet waar een roofvogel ongeveer zijn nest heeft, doe je er goed aan, daar uit de buurt te blijven als het vrouwtje aan het broeden is of nestjongen heeft. Wat ‘uit de buurt’ betekent, verschilt per vogel verschillen. Zo raken sommige buizerds pas opgeschrikt als een mens hen op een meter of twintig nadert, terwijl andere buizerds al bij meer dan tweehonderd meter in actie komen.

In het algemeen kun je problemen voorkomen door in de broedtijd en enkele weken erna een meter of honderd uit de buurt van een broedend paar te blijven.

Blijf goed om je heen kijken

Gebleken is dat de aanvallen van veel roofvogels van achteren komen. Als je weet dat je mogelijk in de buurt van een roofvogel bent, is het dus verstandig om alert om je heen te blijven kijken. Volgens sommige ervaren vogelaars is de kans op een aanval van een roofvogel stukken kleiner als deze zich aangekeken voelt.

Overigens, in geval van een dreigende aanval van een hond, kijk je die hond maar beter niet in de ogen: dat zou een daadwerkelijke aanval kunnen uitlokken. Met andere woorden: kijk een vogel wel, maar een hond niet recht in de ogen als je een aanval verwacht. i

Zorg dat je niet alleen bent

Als je met zijn tweeën of met meer mensen bent, verklein je de kans op een aanval van een vogel. Eventuele aanvallen worden dan bovendien minder fel. Het gezelschap van een klein groepje mensen kan dus veel narigheid voorkomen.

Schreeuw en molenwiek met je armen

Als een roofvogel op je af komt, schreeuw dan zo hard als je kunt en zwaai dan wild met je armen. Dit is vaak een effectieve verdedigingsreactie. want veel roofvogels laten zich door dergelijk gedrag afschrikken.

Bedenk wel dat het schreeuwen en met je armen molenwieken een effectieve aanpak is bij een dreigende aanval van een roofvogel, maar niet bij een dreigende aanval van een hond.

Op deze site vind je ook tips om je hond tegen een aanval door een vogel te beschermen.
Een eerdere versie van dit artikel werd door de auteur, Manon Troppo, op 19 februari 2012 gepubliceerd op infonu.nl onder de titel ‘Hoe bescherm je jezelf tegen aanvallende roofvogels?’

Dossier dieren

Dit artikel maakt deel uit van het dossier dieren. Daar vind je een overzicht van alle artikelen over verschillende dieren zoals honden of roofvogels.

Bronnen

  • Aanvallende roofvogels en mensen; Rob G. Bijlsma; http://www.werkgroeproofvogels.nl/images/takkelingen/T2008-3-208.pdf
  • Een aanvallende buizerd buteo buteo; Gerrit Rensink; http://www.werkgroeproofvogels.nl/images/takkelingen/T2009-1-078.pdf
  • Wetenswaardigheden rond een agressieve buizerd; Thijs van Galen; http://www.werkgroeproofvogels.nl/images/takkelingen/T2008-3-205.pdf
  • Roofvogelaanval in het Ritthemse Bos; Omroep Zeeland; 21 februari 2011; http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/roofvogelaanval-ritthemse-bos
  • Hardlopers moeten oppassen voor roofvogels; Redactie DeGroesbeek; 9 juni 2011: http://www.degroesbeek.nl/lokaal-nieuws/11821/hardlopers-moeten-oppassen-voor-roofvogels/